Quan điểm của chủ nghĩa Mác về con người và vận dụng trong phát huy nhân tố con người phục vụ chuyển đổi số ở các xã, phường thành phố Hà Nội

1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác về con người

Thứ nhất, con người là thực thể sinh học - xã hội

Theo chủ nghĩa Mác, con người là sự thống nhất giữa yếu tố sinh học và xã hội. Về mặt sinh học, con người là sản phẩm của tự nhiên, chịu sự chi phối của các quy luật tự nhiên. Tuy nhiên, điểm khác biệt căn bản giữa con người với các loài khác là khả năng lao động, tư duy và cải biến tự nhiên.

Về mặt xã hội, bản chất con người được hình thành và phát triển trong các quan hệ xã hội. C. Mác khẳng định: "Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa những quan hệ xã hội." Các quan hệ kinh tế, chính trị, văn hóa và xã hội luôn tác động qua lại, tạo nên bản chất và sự phát triển của con người. Vì vậy, mọi chủ trương phát triển đều cần hướng tới tạo điều kiện để con người phát triển toàn diện.

Thứ hai, con người là chủ thể của hoạt động thực tiễn

Chủ nghĩa Mác khẳng định con người là chủ thể sáng tạo lịch sử thông qua hoạt động thực tiễn, đặc biệt là lao động. Không chỉ thích nghi với tự nhiên, con người còn chủ động cải tạo tự nhiên và xã hội, đồng thời hoàn thiện chính mình trong quá trình đó. Vì vậy, sự phát triển của xã hội luôn gắn với vai trò sáng tạo, chủ động của con người.

Thứ ba, con người vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển

Theo C. Mác và Ph. Ăngghen, mục tiêu cuối cùng của sự phát triển xã hội là tạo điều kiện để con người phát triển tự do và toàn diện. Đồng thời, chính con người thông qua lao động và sáng tạo là lực lượng quyết định sự tiến bộ của xã hội. Do đó, mọi chính sách phát triển cần lấy con người làm trung tâm, phát huy năng lực sáng tạo và bảo đảm con người được thụ hưởng thành quả phát triển.

2. Ý nghĩa phương pháp luận đối với chuyển đổi số ở các xã, phường thành phố Hà Nội

Quan điểm của chủ nghĩa Mác về con người có ý nghĩa quan trọng trong quá trình chuyển đổi số ở cơ sở.

Trước hết, chuyển đổi số phải lấy con người làm trung tâm. Mục tiêu không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn nâng cao chất lượng phục vụ người dân, xây dựng chính quyền hoạt động công khai, minh bạch và hiệu quả.

Bên cạnh đó, con người là nhân tố quyết định thành công của chuyển đổi số. Công nghệ chỉ phát huy giá trị khi đội ngũ cán bộ, công chức có đủ năng lực, trách nhiệm và tinh thần đổi mới; đồng thời người dân chủ động tham gia, khai thác các dịch vụ số.

Ngoài ra, chuyển đổi số phải hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ công và thúc đẩy phát triển bền vững. Đây là cơ sở để xây dựng chính quyền số, xã hội số và công dân số trên địa bàn Thủ đô.

3. Thực trạng phát huy nhân tố con người trong chuyển đổi số

Những năm gần đây, các xã, phường của Hà Nội đã đạt nhiều kết quả tích cực trong chuyển đổi số. Nhận thức và năng lực số của đội ngũ cán bộ, công chức từng bước được nâng cao; nhiều dịch vụ công trực tuyến và nền tảng số được triển khai hiệu quả. Người dân ngày càng tích cực sử dụng định danh điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và các dịch vụ số thông qua hoạt động của các tổ công nghệ số cộng đồng.

Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế như năng lực số giữa các địa phương chưa đồng đều; khả năng khai thác dữ liệu và vận hành nền tảng số của một bộ phận cán bộ còn hạn chế; nhiều người dân, nhất là người cao tuổi, còn gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ. Bên cạnh đó, cơ chế phát triển nguồn nhân lực số và công tác đào tạo chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn.

4. Yêu cầu đặt ra

Để nâng cao hiệu quả chuyển đổi số, cần tiếp tục phát huy vai trò chủ thể của cán bộ, công chức và người dân; nâng cao năng lực số gắn với yêu cầu xây dựng chính quyền số, xã hội số và công dân số; đồng thời bảo đảm mọi hoạt động chuyển đổi số đều hướng tới phục vụ người dân, nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững.

5. Một số giải pháp

Trước hết, cần nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành, đội ngũ cán bộ và người dân về vai trò của nhân tố con người trong chuyển đổi số, khắc phục tư duy chỉ chú trọng đầu tư công nghệ.

Tiếp đó, đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho cán bộ, công chức và phổ cập kỹ năng số cho người dân, giúp nâng cao khả năng khai thác các nền tảng số và dịch vụ công trực tuyến.

Đồng thời, xây dựng văn hóa số, khuyến khích người dân tham gia vào quá trình xây dựng chính quyền số, bảo đảm an toàn thông tin và nâng cao trách nhiệm trên môi trường mạng.

Cuối cùng, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển nguồn nhân lực số; có chính sách thu hút nhân lực chất lượng cao, gắn kết quả chuyển đổi số với công tác đánh giá, đào tạo và sử dụng cán bộ; đồng thời đầu tư đồng bộ hạ tầng số và các điều kiện bảo đảm phục vụ chuyển đổi số.

Kết luận

Quan điểm của chủ nghĩa Mác về con người là cơ sở lý luận quan trọng để xác định con người vừa là chủ thể, vừa là mục tiêu của chuyển đổi số. Đối với các xã, phường của thành phố Hà Nội, phát huy nhân tố con người có ý nghĩa quyết định trong xây dựng chính quyền số, xã hội số và công dân số. Vì vậy, cần đồng bộ các giải pháp về nâng cao nhận thức, phát triển năng lực số, xây dựng văn hóa số và hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm phát huy tối đa vai trò của đội ngũ cán bộ, công chức và người dân, góp phần xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại và phát triển bền vững.